КАНАЛДАН ГРУНТГА СУЗИБ ЎТИШ НАТИЖАСИДА ҲОСИЛ БЎЛГАН СУВ САТҲИ ЎЗГАРИШ ЖАРАЁНИНИ МОДЕЛЛАШТИРИШ

КАНАЛДАН ГРУНТГА СУЗИБ ЎТИШ НАТИЖАСИДА ҲОСИЛ БЎЛГАН СУВ САТҲИ ЎЗГАРИШ ЖАРАЁНИНИ МОДЕЛЛАШТИРИШ

Mualliflar

  • Дониёр Султонбаевич Яхшибаев

Kalit so‘zlar:

фильтрaця, ер ости сувлари, Дарси қонуни, математик моделлаштириш, канал, грунт, сув сатҳи

Annotatsiya

Мазкур мақолада очиқ сув каналларидан грунт қатламларига сувнинг сузиб ўтиши натижасида ҳосил бўладиган ер ости сув сатҳи ўзгариш жараёни математик ва рақамли моделлаштириш асосида тадқиқ этилган. Канал–грунт ўзаро таъсирида филтрация жараёни сув балансининг ўзгариши, ер ости сув сатҳининг кўтарилиши ва гидрогеологик барқарорликка таъсир этувчи асосий омиллардан бири ҳисобланади. Тадқиқот доирасида Дарси қонунига асосланган дифференциал тенгламалар тизими тузилди, чегаравий ва бошланғич шартлар аниқланди ҳамда чекли фарқлар усули ёрдамида ечим олинди. Натижалар турли филтрация коэффициентлари ва канал сув сатҳлари учун таққослаб таҳлил қилинди. Олинган натижалар каналлар атрофида ер ости сув сатҳининг прогнозини ишончли баҳолаш, сув йўқотишларини камайтириш ва гидротехник иншоотларни оптимал бошқариш учун амалий аҳамиятга эга.

Adabiyotlar

1. Bear, J. (1988). Dynamics of Fluids in Porous Media. Dover Publications, New York.
2. Todd, D. K., & Mays, L. W. (2005). Groundwater Hydrology (3rd ed.). John Wiley & Sons, New York.
3. Rushton, K. R. (2003). Groundwater Hydrology: Conceptual and Computational Models. John Wiley & Sons, Chichester.
4. Wang, H. F., & Anderson, M. P. (1995). Introduction to Groundwater Modeling: Finite Difference and Finite Element Methods. Academic Press, San Diego.
5. Bear, J., & Cheng, A. H.-D. (2010). Modeling Groundwater Flow and Contaminant Transport. Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-6682-5
6. Freeze, R. A., & Cherry, J. A. (1979). Groundwater. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, New Jersey.
7. Harr, M. E. (1962). Groundwater and Seepage. McGraw-Hill, New York.
8. Neuman, S. P. (1973). Saturated-unsaturated seepage by finite elements. Journal of the Hydraulics Division, 99(12), 2233–2250.
9. Polubarinova-Kochina, P. Ya. (1962). Theory of Groundwater Movement. Princeton University Press, Princeton.
10. Chanson, H. (2004). The Hydraulics of Open Channel Flow. Elsevier Butterworth-Heinemann, Oxford.
11. Celia, M. A., Bouloutas, E. T., & Zarba, R. L. (1990). A general mass-conservative numerical solution for the unsaturated flow equation. Water Resources Research, 26(7), 1483–1496. https://doi.org/10.1029/WR026i007p01483
12. Sophocleous, M. (2002). Interactions between groundwater and surface water: the state of the science. Hydrogeology Journal, 10, 52–67. https://doi.org/10.1007/s10040-001-0170-8
13. Bouwer, H. (1978). Groundwater Hydrology. McGraw-Hill, New York.
14. Zheng, C., & Bennett, G. D. (2002). Applied Contaminant Transport Modeling. John Wiley & Sons, New York.
15. Scanlon, B. R., Healy, R. W., & Cook, P. G. (2002). Choosing appropriate techniques for quantifying groundwater recharge. Hydrogeology Journal, 10, 18–39. https://doi.org/10.1007/s10040-001-0176-2.

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2025-12-29
Loading...